Bir çocuğun doğumuyla birlikte ailenin bütçesi kalıcı olarak değişir. İlk yıllarda giderler görünür ve nettir: bez, mama, kıyafet, sağlık. Ama gerçekten büyük kalem çok daha ileride bekler — okul, üniversite, belki başka bir şehirde yaşama masrafı. Bu masrafın en can sıkıcı özelliği, tarihinin baştan belli olmasıdır. On sekiz yıl sonra ne olacağını bilmiyoruz ama on sekiz yıl sonra bir şey olacağını biliyoruz. Belirli bir tarihi olan büyük harcamalara hazırlanmanın tek makul yolu, o tarihe uzun bir zaman kalmışken küçük adımlarla başlamaktır. Bu yazıda kendi başınıza kurabileceğiniz bir çocuk eğitim fonunun nasıl planlanacağını, hangi sırayla hareket etmeniz gerektiğini ve hangi hatalardan uzak durmanız gerektiğini anlatıyorum.
İyi niyetle yapılan en yaygın hata, aile bütçesi hâlâ kırılganken çocuk adına birikim başlatmaktır. Kulağa fedakârlık gibi gelir, pratikte ise riskli bir kurgudur: ilk ciddi aksilikte o birikime dokunulur, hatta bozdurulur. Kendi finansal zemininiz sağlam olmadan çocuğunuz için kurduğunuz yapı da sağlam olmaz.
Sağlıklı sıralama şöyledir:
Bu sıralama ertelemek anlamına gelmiyor. Borç kapatma sürecinde bile ayda çok küçük bir tutarla sembolik olarak başlayabilirsiniz; önemli olan alışkanlığın kurulması, tutarın büyüklüğü ikinci aşamada ayarlanır.
"Çocuğum için biriktiriyorum" cümlesi bir hedef değil, bir niyettir. Niyeti hedefe çevirmek için üç sayı gerekir: hedef tarih, bugünkü fiyat ve aylık kapasite.
Basit bir yaklaşım: bugün, sizin tercih edeceğiniz türde bir eğitimin yıllık maliyeti ne kadar? Buna barınma ve ulaşım da ekleyin. Dört yıl için toplamı bulun. Bu, bugünün parasıyla hedefinizdir. Ancak paranın alım gücü zamanla erir; enflasyonun birikimi nasıl aşındırdığını hesaba katmadan yapılan plan, hedefin yarısında kalır. Bu yüzden hedefi nominal bir rakam olarak değil, "bugünkü şu paketin karşılığı" olarak düşünmek daha sağlıklıdır.
Sonra tersine çevirin: kalan ay sayısına bölün. Çıkan tutar aylık kapasitenizin çok üzerindeyse üç seçeneğiniz var — süreyi uzatmak (yani daha erken başlamak, ki geçmişe dönemezsiniz), hedefi küçültmek (devlet üniversitesi + burs varsayımı) veya geliri büyütmek. Yan iş yoluyla oluşturulan ek gelirin tamamını doğrudan bu fona yönlendirmek, aile bütçesinin geri kalanını hiç zorlamadığı için en sürdürülebilir çözümlerden biridir.
Uzun vadede birikiminizi büyüten iki kaynak vardır: yatırdığınız para ve getirinin üzerine binen getiri. İkincisi zaman ister. On beş yıl önünüzde varken ayda küçük bir tutar, beş yıl kalmışken ayda büyük bir tutardan daha rahat sonuç verir. Bu yüzden "biraz toparlanınca başlayacağım" cümlesi, planın en pahalı cümlesidir.
Uygulama tarafında amacınız iki şey: paranın kendiliğinden ayrılması ve günlük hesabınızdan uzakta durması.
Doğum günü, bayram gibi vesilelerle gelen nakit hediyeler de doğal bir kaynaktır. Bunları harcamaya karıştırmadan aynı hesaba aktarmak, yıllar içinde şaşırtıcı bir toplam oluşturur.
Bir çocuk eğitim fonu, hesapta duran rakamdan fazlasını temsil eder. Çocuğunuz büyürken parayı nasıl konuştuğunuzu izler. Yedi yaşında harçlığını üçe bölmeyi (harcama, biriktirme, paylaşma) öğrenen bir çocuk, on yedi yaşında taksitin ne anlama geldiğini kavramakta zorlanmaz.